Kinderombudsmannen: keer bewijslast om bij studieschulden van toeslaggedupeerde jongeren

Het is niet uit te leggen dat door het toeslagenschandaal gedupeerde jongeren, nog steeds zélf moeten aantonen dat hun studieschuld het gevolg is van omstandigheden die door de overheid zijn veroorzaakt. Vijf kinder- en jeugdombudsmannen doen daarom een dringend beroep op het kabinet en de Tweede Kamer om de bewijslast bij studieschulden van deze jongeren om te keren.

Dat betekent dat zogeheten DUO-gedupeerde jongeren niet langer hoeven te bewijzen dat hun studieschuld het gevolg is van het toeslagenschandaal. In plaats daarvan moet de overheid aantonen dat de schuld níet door het schandaal is veroorzaakt voordat kwijtschelding kan worden geweigerd. “Het is eigenlijk te gek voor woorden dat jongvolwassenen die als kind slachtoffer zijn geworden van het toeslagenschandaal zelf moeten aantonen dat hun studieschuld het gevolg is van omstandigheden die door de overheid zijn veroorzaakt,” zegt Annemarie Tuzgöl, Kinderombudsman Amsterdam. De oproep komt van de kinder- en jeugdombudsmannen van Amsterdam, Rotterdam-Rijnmond, Den Haag, Utrecht en Nijmegen.

Teleurgesteld over reactie kabinet
De kinderombudsmannen reageren teleurgesteld op de eerste reactie van het kabinet na de publicatie van hun rapport “Het is niet jouw (studie)schuld!”. Dat rapport, gebaseerd op ruim 1.800 meldingen van jongeren uit toeslagengezinnen, laat zien hoe groot de impact van het toeslagenschandaal op hun leven is geweest. Veel van deze jongeren kregen te maken met studievertraging, financiële problemen en gezondheidsklachten. Zij blijken twee keer zo vaak hoge DUO-schulden te hebben dan gemiddelde studenten. Ook stoppen zij twee keer zo vaak met hun studie en meer dan de helft loopt aanzienlijke studievertraging op. Toch verwees het toenmalig kabinet in de eerste mondelinge reactie vooral naar bestaande regelingen waar jongeren gebruik van zouden kunnen maken. Er zou niets extra’s worden gedaan.

Tekortschietende oplossingen
Volgens het kabinet zouden jongeren hun studieschuld via hun ouders kunnen laten compenseren, gebruik kunnen maken van maatwerk bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) of ondersteuning kunnen krijgen via gemeenten. De kinderombudsmannen stellen dat deze oplossingen in de praktijk vaak geen uitkomst bieden. Veel jongeren kunnen niet bij hun ouders terecht. Gezinnen zijn door het toeslagenschandaal ontwricht geraakt, relaties zijn beschadigd of ouders zijn inmiddels overleden. Bovendien is de compensatie die ouders hebben ontvangen vaak al gebruikt om andere schulden af te lossen. Ook het vermeende maatwerk bij DUO blijkt in de praktijk nauwelijks te worden toegepast en ontbreekt inzicht in hoe vaak dit daadwerkelijk gebeurt. Daarnaast biedt de zogenoemde brede ondersteuning via gemeenten meestal geen oplossing voor studieschulden. Het gevolg is dat jongeren die door overheidshandelen in de problemen zijn geraakt opnieuw vastlopen in een systeem dat hen wantrouwt en onvoldoende helpt.

Erkenning en oplossing
De kinderombudsmannen roepen kabinet en Tweede Kamer daarom op om recht te doen aan deze jongeren. Zij vragen om:
• erkenning van gedupeerde jongeren als zelfstandige slachtoffers van het toeslagenschandaal;
• kwijtschelding van DUO-studieschulden wanneer aannemelijk is dat deze door het toeslagenschandaal zijn ontstaan;
• omkering van de bewijslast, zodat de overheid moet aantonen dat een studieschuld niet door het schandaal is veroorzaakt.
Het staat vast dat deze jongeren slachtoffer zijn van overheidshandelen en dat hun toekomst nog steeds wordt beïnvloed door de gevolgen van het toeslagenschandaal.

Download PDF

Position paper: hersteloperatie
kinderopvangtoeslag