Kinderombudsman: betrek kinderen bij besluiten over leerplichtvrijstelling

De Kinderombudsman Rotterdam-Rijnmond heeft zes gemeenten gevraagd om kinderen actief te betrekken bij besluiten over een vrijstelling van de leerplicht. Aanleiding is een recente uitspraak van de Hoge Raad, waardoor gemeenten opnieuw moeten kijken naar de manier waarop zij omgaan met deze vrijstellingen.

Een vrijstelling van de leerplicht kan worden verleend wanneer ouders vanwege hun godsdienst of levensovertuiging geen passende school voor hun kind kunnen vinden. Een kind hoeft dan niet op een school te worden ingeschreven.

De Hoge Raad heeft op 21 april 2026 verduidelijkt hoe gemeenten aanvragen voor deze vrijstelling moeten beoordelen. Daardoor moeten gemeenten hun werkwijze aanpassen, zowel voor nieuwe aanvragen als voor vrijstellingen die al bestaan.

Ook de stem van het kind telt

Volgens de kinderombudsman is het belangrijk dat gemeenten deze verandering aangrijpen om kinderen zelf een stem te geven.Nu wordt vaak vooral met ouders gesproken. De kinderombudsman vindt dat ook kinderen moeten kunnen vertellen hoe zij hun situatie ervaren, hoe het thuisonderwijs verloopt en wat zij nodig hebben. Een besluit over onderwijs heeft immers grote invloed op hun ontwikkeling en toekomst.

Ook de Nationale Kinderombudsman heeft eerder benadrukt dat bij iedere aanvraag zorgvuldig moet worden onderzocht wat in het belang van het kind is. Daarbij hoort volgens haar ook een gesprek met het kind zelf.

“Besluiten over onderwijs gaan over kinderen. Daarom is het belangrijk dat niet alleen naar ouders wordt geluisterd, maar ook naar de kinderen zelf.”

Brieven aan zes gemeenten

De kinderombudsman heeft hierover brieven gestuurd aan de gemeenten Rotterdam, Capelle aan den IJssel, Albrandswaard, Nissewaard, Voorne aan Zee en Krimpen aan den IJssel.

In Rotterdam en Capelle aan den IJssel is al bekendgemaakt hoe de gemeenten uitvoering geven aan de uitspraak van de Hoge Raad. De kinderombudsman spreekt hiervoor zijn waardering uit. Tegelijkertijd vraagt hij beide gemeenten om kinderen actief te betrekken bij de gesprekken die met gezinnen worden gevoerd.

De andere vier gemeenten vraagt hij om duidelijk te maken hoe zij uitvoering gaan geven aan de uitspraak en op welke manier zij kinderen zullen betrekken bij besluiten over een vrijstelling van de leerplicht. Ook vindt hij het belangrijk dat ouders, kinderen en de gemeenteraad hierover goed worden geïnformeerd.

Meer weten? Lees dan de brieven.